Nội dung chủ yếu của công tác quản lý môi trường đô thị và các công cụ trong quản lý môi trường

Nội dung chủ yếu của công tác Quản lý môi trường đô thị

Nội dung chủ yếu công tác quản lý môi trường nói chung và quản lý môi trường đô thị nói riêng bao gồm:

–   Xây dựng và tổ chức thực hiện các chính sách và pháp luật môi trường. Định kỳ đánh giá và dự báo tình hình môi trường.

–     Xây dựng và quản lý các công trình liên quan tới môi trường.

–     Thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường.

–   Xây dựng hệ thống tiêu chuẩn môi trường. Cấp, thu hồi giấy chứng nhận đạt tiêu chuẩn môi trường.

–   Giám sát thanh tra, kiểm tra việc thực hiện pháp luật môi trường, xử lý vi phạm pháp luật về môi trường; giải quyết các tranh chấp khiếu nại, tố cáo các hành vi gây hại môi trường.

–  Nâng cao trình độ khoa học-kỹ thuật, trình độ quản lý, trình độ pháp lý trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.

–    Thiết lập các quan hệ quốc tế trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.

Các công cụ trong quản lý môi trường

Nhà nước thực hiện nhiệm vụ quản lý môi trường bằng các công cụ khác nhau gồm:

1. Công cụ về pháp luật, quy định, chế định, tiêu chuẩn

Hệ thống luật pháp về bảo vệ môi trường bao gồm : Luật chung về bảo vệ môi trường và các luật về sử dụng từng dạng tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ chất lượng môi trường;

Quy định là những văn bản pháp chế dưới luật nhằm cụ thể hoá các nội dung trong luật; chế định về chế định là các quy định về chế độ, tố chức, quản lý bảo vệ môi trường phát triển bền vững;

Chính sách môi trường và định hướng phát triển bền vững là công cụ để chỉ đạo toàn bộ hoạt động bảo vệ môi trường, phát triển bền vững phái thực hiện trên một phạm vi lãnh thổ lớn, trong một khoảng thời gian dài. Chính phủ phải xác định mục tiêu bảo vệ môi trường, phát triển bền vững và các định hướng lớn đ thực hiện mục tiêu. Chính sách phải hợp lý, dựa trên cơ sở vững chắc về khoa học và thực hiện. Chính sách cụ thể hoá chiến lược ở một mức độ nhất định, chiến lược xem xét mối quan hệ giữa các mục tiêu do chính sách xác định và nguồn lực có thể có đ thực hiện mục tiêu.

2. Kế hoạch hoá, quy hoạch

Bảo vệ môi trường được thực hiện trên quy mô lớn, thời gian dài, có liên quan đến mọi ngành, mọi người trong xã hội, vì vậy chỉ có thể thực hiện tốt khi được kế hoạch hoá. Trong công cụ kế hoạch hóa gồm có các quy định xem xét đến các vấn đề tài nguyên môi trường một cách khái quát, dài hạn. Kế hoạch phải đảm bảo sự đồng bộ, cân đối giữa mục tiêu và nguồn lực, mối quan hệ giữa các hoạt động và thời gian biểu của các hoạt động.

3. Đánh giá môi trường

Đánh giá môi trường bao gồm đánh giá môi trường chiến lược và đánh giá tác động môi trường.

Đánh giá môi trường chiến lược (ĐMC) là các phương pháp hay công cụ nhằm phân tích các tác động môi trường của các chính sách, quy hoạch và chương trình phát triển. Trong kế hoạch hoá, quá trình bắt đầu từ đề ra chính sách, tiếp đến là lập quy hoạch và sau đó là xây dựng chương trình. Một chính sách có thể xem là sự hướng dẫn cho hành động; một bản quy hoạch / kế hoạch là một tập hợp của các mục tiêu phối hợp với nhau và sắp đặt theo thời gian; còn một chương trình là một tập hợp các dự án trong mặt một lĩnh vực nào đó.

Đánh giá tác động môi trường là việc xác định, dự báo, phân tích và đánh giá các tác động có thể xảy ra do các dự án, các quy hoạch phát triển hoặc các chương trình, chính sách đối với môi trường và đề xuất biện pháp giảm thiểu.

4. Kế toán môi trường

Kế toán môi trường là sự phân tích, tính toán nhằm xác định một cách định lượng với độ chính xác nhất định về sự gia tăng hoặc sự suy thoái của dự trữ tài nguyên thiên nhiên của một quốc gia, một địa phương. Sự thay đổi về số lượng và chất của tài nguyên thiên nhiên do các hoạt động phát triển kinh tế xã hội gây nên mà kế toán tài nguyên sẽ đưa ra cần được xem xét trong quá trình quyết định các mục tiêu và chương trình phát triển của quốc gia.

5. Đánh giá rủi ro môi trường

Đánh giá rủi ro môi trường là xác định rủi ro, đánh giá mức độ gây thiệt hại của rủi ro, xác suất xẩy ra rủi ro, xác định đặc thù và quản lý rủi ro.

6. Công cụ kinh tế trong quản lý môi trường

Công cụ kinh tế trong quản lý môi trường là những công cụ hướng vào việc điều chỉnh các hoạt động kinh doanh theo hướng bảo vệ môi trường. Công cụ kinh tế bao gồm: thuế môi trường, phí môi trường côta môi trường, quỹ môi trường, nhãn sinh thái, v.v…

7. Các công cụ phụ trợ, công cụ thông tin, dữ liệu, giáo dục và đào tạo

Các công cụ này bao gồm: hệ hống quan trắc, đo đạc các yếu tố tài nguyên môi trường; hệ thống thu thập, xử lý, lưu trữ và cung cấp thông tin dữ liệu về tài nguyên môi trường và nhiều công cụ khác. Các công cụ này quyết định sự tin cậy, độ chính xác trong đánh giá hiện trạng và dự báo diễn biến tài nguyên môi trường.