Điều kiện tự nhiên và khí hậu tác động đến môi trường

Điều kiện tự nhiên Khí hậu

a) địa hình

Do hoạt động kiến tạo lớp vỏ trái đất bị trồi lên lún xuống tạo nên địa hình đa dạng và phức tạp. Ó nước ta có ba dạng địa hình đặc trưng: miền núi, trung du và đổng bằng, mỗi loại có đặc tính cấu trúc khác nhau. Trong các đô thi ngoài những địa hình tự nhiên được giữ lại còn có thêm những cong trình thiên nhiên nhân tao cây xanh, mặt nước … tao nên cấu trúc đô thị. Chính các cấu trúc đó thi này đã phán thay đổi trường chuyển động cua gió dẩn đến s thay đổi khí hậu, khí tượng: gió mưa, nhiệt độ, đội ẩm … vé địa chất công trình và địa chất thủy văn của đô thi. Do đó tác đông đến môi trường đô thị. Mặt khác, địa hình cũng ánh hưởng đến sự phân bố chất độc hại, cụ thể là vùng khuất gió phía sau các gò đồi có chất độc hại lớn. Vì vậy, nên bố trí các xí nghiệp ở đỉnh đồi, trên sườn đồi về cuối hướng gió chủ đạo, còn khu dân cư đặt ở sườn gió hoặc thung lũng.

b) Khí hậu

Khí hậu nước ta có đặc điểm chung là khí hậu nhiệt đới nóng ẩm gió mùa. Do ảnh hưởng địa hình phức tạp (nhiều núi, trung du và đồng bằng), lại có nhiều sông ngòi, ao hồ vị trí nước ta nằm trong khu vực nội chí tuyến kéo dài trong giới hạn 8°30 vĩ bắc (Cà Mau) đến 23°22 vĩ bắc (Đồng Văn) đã dẫn đến chế độ Mặt Trời chiếu lên mỗi vùng khác nhau [10]. Do đó mỗi vùng có đặc trưng khí hậu riêng của mình có lợi hoặc bất lợi cho việc xây dựng đô thị, đòi hỏi có những giải pháp quy hoạch kiến trúc (như xác định cơ cấu quy hoạch, bố trí nhà và mạng lưới đường, giải pháp cây xanh, mặt nước …) nhằm đáp ứng yêu cầu tạo ra điều kiện vi khí hậu cho khu ở. Chính vì vậy, nên yếu tố khí hậu có tác động lớn đến môi trường đô thị.

Đặc điểm của khí hậu phụ thuộc vào nhiều yếu tố khí tượng như gió, mưa, nắng, nhiệt độ, độ ẩm, bức xạ mặt trời … mà những yếu tố khí tượng này có ảnh hưởng đến sự phân bố các chất ô nhiễm liên quan đến chất lượng môi trường đô thị.

Gió: Gió mang vào không khí những yếu tố tốt hoặc xấu, làm thay đổi đến nhiệt độ, độ ẩm, tỷ trọng và áp suất không khí. Gió là yếu tố khí tượng có ảnh hưởng lớn nhất tới sự lan truyền các chất ô nhiễm trong không khí, nó có thể mang không khí ô nhiễm từ nơi này đến nơi khác. Tốc độ gió phụ thuộc vào độ chênh lệch áp suất khí quyển. Sự phân bố nồng độ chất ô nhiễm phụ thuộc vào tốc độ gió.

Hướng gió và tốc độ gió luôn thay đổi, nồng độ chất ô nhiễm phụ thuộc vào hướng gió [5], nên khi bố trí các khu nhà ở phải chọn hướng mát mẻ, trong lành, tránh hướng gió xấu, bố trí công nghiệp phải tránh hướng gió chính để tránh ô nhiễm do khói bụi độc hại, bố trí các tuyến đường chính của đô thị phải song song với hướng gió tốt nhằm tạo khả năng thông thoáng cho đô thị. Nếu gặp hưóng gió xấu (gió khô nóng, gió lạnh …) thì đường giao thông không nên song song với hướng gió đó và phải có dải cây xanh che chắn để hạn chế ảnh hưởng của nó đến đô thị.

Mưa: Do nguồn cung cấp ẩm của các khối không khí gió mùa và những tác nhân gây mưa như động lực, nhiệt lực và địa hình nên mưa có những hình thái đa dạng và phong phú [80]. Nước ta có lượng mưa trung bình hàng năm cả nước là 1500mm 3000mm và phân bố không đều giữa các vùng. Với lượng mưa lớn như vậy, nó bổ sung nguồn nước cho các sông ngòi, ao hồ trong đô thị làm giảm nhiệt độ không khí, tạo nên điều kiện vi khí hậu đô thị, nhưng nếu không tổ chức tốt hệ thống thoát nước mưa sẽ gây ngập úng rất mất vệ sinh môi trường đô thị. Đặc biệt mưa cuốn trôi bụi trên lá cây làm tăng khả năng hút bụi của cây xanh. Mưa làm sạch không khí do mưa kéo theo các hạt bụi và hoà tan một số chất độc hại trong không khí khi rơi xuống đất nó làm ô nhiễm đất và nước.

Nhiệt độ: Nhiệt độ không khí có ảnh hưởng đến việc phân bố nồng độ chất ô nhiễm không khí gần mặt đất. Tính năng hấp thụ và bức xạ nhiệt của mặt đất ảnh hưởng đến sự phân bố không khí theo chiều đứng. Trong nhiệt độ bình thường nhiệt độ không khí càng lên cao càng giảm nhưng ngược lại nếu nhiệt độ không khí ở phía trên cao hơn ở phía dưới thì xẩy ra hiện tượng nghịch đảo nhiệt. Sự nghịch đảo nhiệt làm yếu sự đối lưu không khí, nên làm giảm sự khuyếch tán hơi độc hại, do đó làm tăng nồng độ hơi độc hại trong không khí gần mặt đất. Bởi vậy, nhất thiết phải đặt miệng ống thải chất độc hại cao hơn tầng nghịch đảo nhiệt. Mặt khác trong đô thị cần tạo ra những vùng và những bề mặt có chênh lệch nhiệt độ (như vùng biển và đất liền, thành phố và ngoại ô, vùng khu ở và vùng cây xanh …) đế làm cho không khí chuyển động liên tục dẫn đến đối lưu không khí tốt gây cảm giác dễ chịu [ 131 [16].

Đ ẩm: Trong điều kiện độ ẩm lớn các hạt lơ lửng trong không khí có thể liên kết với nhau tạo thành hạt to hơn và rơi xuống đất. Từ mặt đất các vi sinh vật phân tán vào không khí, nhờ độ ẩm lớn các vi sinh vật phát triển nhanh và bám vào các hạt bụi lơ lửng trong không khí bay đi xa, gây ra truyền nhiễm bệnh.