Xây dựng chiến lược môi trường đô thị trong quy hoạch môi trường đô thị (P1)

Xây dựng nội dung các bước trong quy hoạch môi trường đô thị

Ở phần trên chúng ta đã tiếp cận khái niệm QHMTĐT. Song làm thế nào để xây dựng được bản quy hoạch môi trường, một cách hiệu quả đi vào thực tiễn cuộc sống của đô thị?

Câu trả lời đúng không chỉ là lý luận đơn thuần, mà phải dựa trên những kinh nghiệm có được rút ra từ nghiên cứu thực tiễn. Thông qua hàng loạt các dự án về môi trường do Liên Hợp Quốc, các tổ chức, các cơ quan từ các quốc gia phát triển tài trợ và cùng hợp tác nghiên cứu tại các đô thị Việt Nam cho thấy việc xây dựng chiến lược môi trường đô thị và các biện pháp kiểm soát môi trường đô thị cần phải được thiết chế thành quy trình, bao gồm các bước cơ bản sau đây:

a) Xây dựng chiến lược môi trường đô thị

Qua nghiên cứu và thực tiễn cho thấy chiến lược môi trường đô thị cần phải được xây dựng qua các bước sau:

– Quyết định lập QHMTĐT

Bản Quy hoạch môi trường đô thị là tuyên ngôn phát triển của chính quyền địa phương (UBND tỉnh, thành phố trực thuộc TW) đối với một khu vực. Vì vậy UBND chịu trách nhiệm khởi xướng quy hoạch và ra quyết định lập quy hoạch này với sự tham gia của các sở, ban, ngành, các tổ chức và các nhà tư vấn phù hợp. Trong quyết định, UBND cũng cần phải xác định rõ ranh giới của từng khu vực trong quy hoạch. Có nhiều cách khác nhau để xác định ranh giới của các khu vực này. Ví dụ, có thể dựa vào: Ranh giới hành chính (như quận hoặc phường); Điều kiện tự nhiên (như sông, kênh rạch, hồ); Các tuyến đường chính hoặc tuyến đường sắt; Các đặc trưng đô thị; Các đơn vị kinh tế – xã hội như thành phố; thị xã hoặc địa phương .

2 Đặt ra các nguyên tắc lập QHMTĐT

Lập quy hoạch là quá trình phân bổ các nguồn tài nguyên khan hiếm nhằm tối đa hoá các lợi ích kinh tế- xã hội và môi trường đối với cộng đồng. Do đó, trước khi đánh giá các đặc trưng của một khu đô thị cụ thể, cũng cần có một số nguyên tắc cơ bản được sử dụng để hướng dẫn sự phát triển trong tương lai. Các nguyên tắc này sẽ phản ánh các giá trị và kỳ vọng của cộng đồng. Bao gồm những vấn đề như :

–   Tạo dựng mõi trường kinh doanh và đầu tư lâu dài mang lại lợi ích cho phát triển dài hạn, bền vững sinh thái;

–   Xác định và bảo vệ các đặc trưng môi trường tự nhiên;

–   Xác định và bảo vệ các đặc trưng lịch sử và văn hoá;

–   Tạo môi trường sống, làm việc và vui chơi giải trí lành mạnh, an toàn và hiệu quả;

–   Kết hợp lập quy hoạch sử dụng đất với việc cung cấp cơ sở hạ tầng đầy đủ tránh ô nhiễm môi trường;

–   Cung cấp điều kiện sống tốt và các cơ hội lựa chọn phương thức sinh sống;

–   Hạn chế phát triển đỏ thị những nơi có điều kiện tự nhiên phù hợp với phát triển nông nghiệp hay có nguy cơ ảnh hưởng môi trường lớn hoặc những vùng môi trường nhạy cảm;

–   Tách riêng các mục đích sử dụng đất không tương xứng, gây nên sử dụng kém hiệu quả;

–   Tập trung và tập hợp các mục đích sử dụng đất ở những khu vực có các lợi ích cao về kinh tế, xã hội hoặc môi trường;

–   Lên kế hoạch hạn chế đến mức thấp nhất việc sử dụng các nhiên liệu truyền thống (than, củi, dầu), cung cấp năng lượng và giao thông trong các khu đô thị;

–   Tạo sự gắn bó giữa “cộng đồng”, “địa danh” và môi trường đô thị;

–   Tạo điều kiện tiếp cận tốt nhất về hàng hoá, dịch vụ và các điểu kiện thuận lợi khác.

Các nguyên tắc này tạo khuôn khổ cho quy hoạch xây dựng phát triển đô thị.