Đánh giá môi trường chiến lược và đánh giá tác động môi trường trên thế giới

đánh giá môi trường chiến lượcđánh giá tác động môi trường trên thế giới [5]

ĐMC và ĐTM là công cụ pháp lý nhằm ngăn ngừa ô nhiễm môi trường, được dùng trong quản lý môi trường, phục vụ phát triển bền vững quốc gia cũng như địa phương, đã được quy định trong luật BVMT từ lâu ở các quốc gia phát triển trên thế giới và gần đây trong Luật BVMT 2005 ở nước ta.

Đánh giá môi trường chiến lược (ĐMC) cũng được hình thành đầu tiên ở Mỹ và Canada vào khoảng năm 1990-1995, khi mà người ta phát hiện ra rằng: Tuy đã thực hiện ĐTM đối với các dự án phát triển công trình cụ thể một cách nghiêm túc, nhưng môi trường vẫn ngày càng bị ô nhiễm hơn, tài nguyên thiên nhiên cũng ngày càng suy thoái hơn. Một trong các nguyên nhân gây ra tình trạng trên là ĐTM chỉ có thể ngăn ngừa và giảm thiểu tác động tiêu cực đối với môi trường của từng dự án công trình cụ thể; chưa xem xét đánh giá tác động môi trường một cách có hệ thống, tổng hợp, tích lũy, tương hỗ đồng thời của tất cả các dự án công trình trong các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội quốc gia, địa phương cũng như của các ngành, lĩnh vực. Vì vậy ny sinh nhu cầu cần có công cụ pháp lý quản lý môi trường mới ở tầm vĩ mô. Đó là Đánh giá môi trường chiến lược (ĐMC).

ĐTM đầu tiên được hình thành ở Mỹ vào đầu thập niên 70 của thế kỷ trước, sau đó phát triển sang các nước khác, khi mà mối quan tâm lo lắng của nhân dân Mỹ đối với vấn đề suy thoái môi trường, cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên và ô nhiễm môi trường sống ngày càng gia tăng do tác động của phát triển kinh tế – xã hội đã trở thành vấn đề bức bách trong xã hội. Năm 1969, nước Mỹ đã thông qua Đạo luật Chính sách môi trường quốc gia (NEPA), quy định rằng tất cả các dự án phát triển kinh tế – xã hội ở cấp Liên bang khi đưa ra xét duyệt đều phải kèm theo báo cáo ĐTM.

Sau Mỹ, ĐTM đã được áp dụng ở nhiều nước (xem bảng 4.1). Nhóm các nước sớm thực hiện ĐTM là Nhật, Sinhgapo, Hồng Kông (1972), tiếp đến là Canada (1973), Úc (1974), Đức (1975), Pháp (1976), Philippin (1977), Trung Quốc (1979). Như vậy, không chỉ có các nước lớn có nền công nghiệp phát triển mà ngay cả các nước nhỏ, đang phát triển cũng đã nhận thức được vấn đề môi trường và vai trò của ĐTM trong quá trình phát triển kinh tế xã hội của mỗi nước.

Bảng 4.1. Thời điểm ĐTM của các nước trên thế giới [5]

Đánh giá môi trường chiến lược và đánh giá tác động môi trường trên thế giới 1

Ngoài các quốc gia, các tổ chức quốc tế cũng rất quan tâm đến công tác ĐTM, điển hình là:

–     Ngân hàng thế giới (WB).

–     Ngân hàng phát triển châu Á (ADB).

–     Chương trình môi trường của Liên hợp quốc (UNEP).