Đánh giá môi trường chiến lược đồ án quy hoạch xây dựng vùng (P2)

2. Mục đích, ý nghĩa và tầm quan trọng của ĐMC trong quy hoạch xây dựng vùng

a) Khái niệm:

ĐMC quy hoạch xây dựng vùng là đánh giá một cách có hệ thống, toàn diện, tổng thể việc sử dụng và khai thác tài nguyên thiên nhiên, nhân tài, vật lực của vùng nhằm phát triển kinh tế – xã hội bền vững;

Đối tượng nghiên cứu của ĐMC quy hoạch xây dựng vùng là quy hoạch sử dụng và khai thác tài nguyên thiên nhiên và các nguồn lực của vùng quy hoạch như: quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch sử dụng và khai thác tài nguyên nước, tài nguyên rừng, các danh lam thắng cảnh, hệ thống các điểm dân cư đô thị và nông thôn, quy hoạch phát triển sản xuất; quy hoạch các điếm dân cư và lao động; quy hoạch cơ cấu hạ tầng cơ sở (hạ tầng xã hội và hạ tầng kỹ thuật) trong vùng quy hoạch; quy hoạch cơ cấu cư dân; quy hoạch môi trường thiên nhiên và cảnh quan.

Nhiệm vụ của ĐMC quy hoạch xây dựng vùng là:

–  Cung cấp các thông tin vể hiện trạng môi trường của vùng quy hoạch;

–  Dự báo và đánh giá những tác động do hoạt động quy hoạch xây dựng vùng dự kiến gây ra.

–  Đề xuất hoàn thiện các giải pháp thiết kế quy hoạch, các chính sách và biện pháp bảo vệ môi trường vùng.

–  Xác lập cơ sở hoặc nhiệm vụ lập Báo cáo ĐTM đối với dự án quy hoạch chung xây dựng đô thị, khu dân cư nông thôn, quy hoạch xây dựng chuyên ngành và các dự án đầu tư xây dựng trong vùng, lập kế hoạch chương trình quản lý và giám sát ĐTM trong quá trình quản lý xây dựng theo quy hoạch.

b) Mục đích, ý nghĩa và tầm quan trọng

–   Đánh giá môi trường chiến lược quy hoạch xây dựng vùng nhằm đảm bảo phát triển cân đối giữa dân cư, sự phân bố dân cư (nguồn lực lao động), phân bố lực lượng sản xuất và các tiềm năng tài nguyên thiên nhiên trong vùng; giải quyết hài hoà mối quan hệ mang tính chất đan xen giữa các thành phần môi trường trong vùng quy hoạch.

–   Đánh giá môi trường chiến lược quy hoạch xây dựng vùng được tiến hành ngay từ giai đoạn đầu (giai đoạn khởi thảo, lập phương án) của đồ án quy hoạch xây dựng vùng và được quán triệt xuyên suốt quá trình thực hiện. Trong quá trình lập và thẩm định báo cáo ĐMC quy hoạch xây dựng vùng, những phát hiện ra bất hợp lý, chưa phù hợp của đổ án quy hoạch xây dựng vùng sẽ được điều chỉnh kịp thòi. Điều đó sẽ tránh được những sai lầm, những hậu quả về môi trường; giúp cho các người (cơ quan) có thẩm quyển ra quyết định một cách đúng đắn.

–   Đánh giá môi trường chiến lược quy hoạch xây dựng vùng là công cụ quan trọng trong hệ thống quản lý môi trường quốc gia. Hiệu quả kinh tế – xã hội của quy hoạch xây dựng vùng là to lớn. Tuy nhiên, những tác động do các hoạt động quy hoạch xây dựng vùng thường ở quy mô rộng và nhiều yếu tố môi trường phức tạp. Đánh giá môi trường chiến lược quy hoạch xây dựng vùng nhằm tăng cường các cơ sở thông tin về môi trường và tài nguyên cho quy hoạch chung xây dựng đỏ thị, quy hoạch xây dựng chuyên ngành và các dự án đầu tư xây dựng trong vùng. Đó là những cơ hội môi trường, sức ép môi trường, những thách thức lớn về mặt môi trường cũng như những ưu tiên cần lồng ghép môi trường vào quy hoạch xây dựng. ĐMC quy hoạch xây dựng vùng còn là cơ sở cho việc lập kế hoạch chương trình quản lý và giám sát ĐTM trong quá trình quản lý xây dựng theo quy hoạch.

–    ĐMC quy hoạch xây dựng vùng tạo ra cơ hội sự cộng tác chặt chẽ giữa hai bên đối tác là cơ quan quy hoạch xây dựng vùng và cơ quan quản lý môi trường vùng. Trong quá trình quy hoạch xây dựng vùng, tất yếu sẽ nảy sinh mâu thuẫn giữa hai bên, do đó đòi hỏi phải có sự cộng tác, phối hợp đôi khi phải áp dụng phương pháp “(hương thuyết mềm dẻo và hiệu quả”.

–    ĐMC quy hoạch xây dựng vùng đòi hỏi các chuyên gia có nhiều kinh nghiệm, có kiến thức đa ngành đặc biệt là các kiến thức về quy hoạch xây dựng vùng, các kỹ năng môi trường có tính chuyên gia cao của các nhà môi trường và các nhà quy hoạch.

–    ĐMC cũng đòi hỏi sự cam kết làm việc liên ngành, chính quyền địa phương, cộng đồng tham gia vào quá trình quy hoạch xây dựng vùng và ĐMC quy hoạch xây dựng vùng.

3. Các yêu cầu đối với ĐMC quy hoạch xây dựng vùng

–    Đảm bảo phát triển cân đối giữa dân cư và phân bố dân cư với tiềm năng tài nguyên, vấn đề khai thác và sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên, tiềm lực về kinh tế xã hội của vùng quy hoạch.

–   ĐMC quy hoạch xây dựng vùng phải tuân thủ những định hướng chiến lược BVMT quốc gia và toàn cầu.

–    Báo cáo ĐMC quy hoạch xây dựng vùng phải được lập đồng thời với quy hoạch xây dựng vùng và phải được thực hiện ngay từ giai đoạn đầu – giai đoạn vạch chiến lược, lập quy hoạch và kế hoạch phát triển vùng.

–    Để ĐMC quy hoạch xây dựng vùng đạt hiệu quả cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành, địa phương, đặc biệt là sự phối hợp giữa các nhà quy hoạch và các chuyên gia môi trường có nhiều kinh nghiệm, có sự hiểu biết sâu rộng về kinh tế xã hội, quy hoạch xây dựng, tài nguyên và môi trường cũng như các ngành khác có liên quan.

–  Sự tham gia của cộng đồng là không thể thiếu trong ĐMC quy hoạch xây dựng vùng.

–  ĐMC phải bao quát được những vấn đề lớn, nổi cộm nhất, những điểm nóng hoặc các khu vực nhạy cảm về mặt môi trường của vùng quy hoạch.

–   Những định hướng mang tính chiến lược của ĐMC quy hoạch xây dựng vùng phải là kim chỉ nam cho ĐTM các dự án quy hoạch xây dựng đô thị, quy hoạch xây dựng chuyên ngành trong vùng quy hoạch.

–   Đảm bảo tính thống nhất, tạo sợi chỉ xuyên suốt đối với tất cả các mức đánh giá môi trường từ ĐMC các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội- môi trường quốc gia đến ĐMC quy hoạch xây dựng vùng, ĐTM đồ án Quy hoạch xây dựng đô thị, ĐTM các dự án đầu tư xây dựng công trình cụ thể.