Đánh giá kết quả thực hiện đánh giá tác động môi trường chiến lược và môi trường ở Việt Nam

Đánh giá kết quả thực hiện đánh giá tác động môi trường chiến lược và môi trường ở Việt Nam

1. Đến nay, hệ thống các văn bản pháp luật về bảo vệ môi trường nói chung và đánh giá tác động môi trường nói riêng đã tương đối đầy đủ và ngày càng hoàn thiện. Nội dung và chất lượng các văn bản rất rõ và chi tiết. Đày là cơ sở pháp lý thuận lợi cho những người hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.

2. Luật bảo vệ môi trường 2005, Nghị định số 80/2006/NĐ-CP ngày 09/8/2006 của Chính phủ, Nghị định số 140/2006/NĐ-CP,… vẫn chi ở mức khung pháp lý ở tầm vĩ mô trong công tác bảo vệ môi trường trong đó có ĐMC và ĐTM; còn thiếu các thông tư hướng dẫn cụ thể của các ngành (Ngành QHXD, giao thông, thủy lợi, Nông nghiệp và PTNT,…) về ĐMC. về lĩnh vực này, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã có Thông tư số 08/2006/TT – BTNMT ngày 08/9/2006 về Hướng dẫn chi tiết thực hiện một số nội dung về đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường. Tuy nhiên, mỗi ngành (lĩnh vực) đểu có những đặc thù riêng, cần có những văn bản hướng dẫn quy định cụ thể về ĐMC và ĐTM đê áp dụng cho các ngành.

Ví dụ:

Trong Luật BVMT 2005, Điều 14 có quy định các đối tượng phải lập ĐMC. Theo đó các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tê – xã hội cấp quốc gia, cấp ngành, vùng, cấp tỉnh; quy hoạch sử dụng đất,….phải lập ĐMC. Trong QHXD, quy hoạch chung XD đô thị, quy hoạch sử dụng đất XD đô thị có phải lập báo cáo ĐMC hay không? Trong hệ thống đô thị Việt Nam, khi phân cấp đô thị có đô thị loại đặc biệt (Hà Nội, TP Hồ Chí Minh), đô thị loại 1, loại 2, loại 3,… vậy khi quy hoạch chung XD đô thị, quy hoạch sứ dụng đất XD đô thị, đô thị nào phải lập báo cáo ĐMC? đô thị nào không phái lập báo cáo ĐMC mà chỉ phải lập ĐTM, hay lồng ghép vào quá trình thiết lập các đồ án quy hoạch XD đô thị?

3. Về Thông tư số 10/BXD:

Trước đây, BXD đã có Thông tư số 10/2000/TT-BXD ngày 08/8/2000 của Bộ Xây dựng vể Hướng dẫn lập báo cáo đánh giá tác động môi trường đối với các đồ án quy hoạch xây dựng. Tuy nhiên, thời điểm ban hành của thông tư này trước khi ra đời Luật BVMT 2005 và các văn bản dưới luật khác nên Thông tư số 10 có nhiều điếm chưa phù hợp với Luật BVMT; cụ thể là: theo Thông tư số 10/2000/TT-BXD: Quy hoạch xây dựng vùng, QHXD đô thị đểu phải lập ĐTM. Theo Luật BVMT 2005, tất nhiên ỌHXD vùng phải lập ĐMC; còn QHXD đô thị cũng là lĩnh vực rộng: QHXD đô thị có từ quy hoạch chung XD đô thị, quy hoạch sử dụng đất XD đô thị đến quy hoạch chi tiết XD khu đô thị (khu đô thị mới, quy hoạch XD cải tạo khu đô thị cũ, khu công nghiệp, khu công viên văn hóa,…). Đối tượng nào phải lập ĐMC, đối tượng nào chỉ phải lập ĐTM, đối tượng nào chỉ phải làm bản cam kết BVMT? Nội dung báo cáo ĐMC, ĐTM đối với từng đối tượng?

Do vậy, cần có một thông tư mới Hướng dẫn lập báo cáo ĐMC và báo cáo đánh giá tác động môi trường đối với các đồ án quy hoạch xây dựng nhằm thay thế cho thông tư số 10/2000/TT-BXD.

4. Về tình hình thực hiện ĐMC và ĐTM:

Năm 1999, Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường – Cục Môi trường đã có văn bản“ Hướng dãn lập báo cáo đánh giá tác động môi trường – Dự án phát triển đô thị”, “ Hướng dẫn lập báo cáo đánh giá tác động môi trường – Dự án phát triển khu công nghiệp”. Tuy nhiên, các văn bản này ra đời và có hiệu lực từ trước khi có Luật BVMT 2005, vậy đến nay còn hiệu lực không, hay phải thực hiện theo Thông tư số 08/2006/TT – BTNMT ngày 08/9/2006 về Hướng dẫn chi tiết thực hiện một số nội dung về đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường. Ngay cả Thông tư số 08/2006/TT – BTNMT ngày 08/9/2006 đã phù hợp với đặc thù ngành QHXD hay chưa, hay cần một thông tư khác của BXD để hướng dẫn thực hiện thông tư số 08/2006/TT BTNMT.

Những vấn đề trên cần được làm rõ, tạo ra khung pháp lý thuận lợi cho việc thực hiện.

Việt Nam hiện nay đang tồn tại hai nhóm đối tượng:

–  Các dự án đã lập báo cáo ĐTM theo Thông tư hướng dẫn số 490/1998/TT- KHCNMT, ngày 29/4/1998 của Bộ Khoa học công nghệ & Môi trường về hướng dẫn lập và thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường đối với các dự án đầu tư. Tức là thời gian chưa ra đời Luật BVMT 2005.

–   Các dự án lập báo cáo đánh giá môi trường chiến lược, báo cáo ĐTM, sau khi Luật BVMT 2005 ra đời và có hiệu lực từ 01/7/2006. Tuy nhiên các ĐTM mới chỉ tập trung chủ yếu ở các dự án phát triển mới, các khu công nghiệp, khu chế xuất với vốn liên doanh và hợp tác với nước ngoài.

Do vậy, chúng ta cũng còn thiếu các vãn bản pháp luật quy định cụ thể áp dụng đối với các cơ sở đang hoạt động, kể cả những cơ sở mà trước đó không thực hiện các quy định về lập, thẩm định và phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường.

5. Về “Phí lập và thẩm định Báo cáo đánh giá tác động môi trường”, đến nay Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài Nguyên và Môi trường vẫn chưa có văn bản quy định cụ thể về lĩnh vực này.